Διήμερο ανταλλαγής τεχνογνωσίας για λύσεις που βασίζονται στη φύση, στην Αθήνα (21–22 Ιανουαρίου 2026)
Με θετικό πρόσημο και ουσιαστικά συμπεράσματα ολοκληρώθηκε το διήμερο εργασίας του Ευρωπαϊκού έργου European Urban Initiative – Cooling Havens, που υλοποιεί ο Δήμος Αθηναίων ως συντονιστής και στοχεύει στην προώθηση λύσεων που βασίζονται στη φύση για δροσισμό και αντιπλημμυρική προστασία, αξιοποιώντας το νερό και το πράσινο, ενισχύοντας τη συνεργασία με τη φύση, την δημιουργία μιας νέας κουλτούρας καθώς και τον συμμετοχικό σχεδιασμό στη βάση επιστημονικών δεδομένων.
Το διήμερο εργασίας πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα στις 21 και 22 Ιανουαρίου 2026, και περιλάμβανε:
– μία δομημένη διαδικασία, με συζήτηση, εργαστηριακή δουλειά και πρακτικά εργαλεία και επιτόπιες επισκέψεις στις περιοχές εφαρμογής του προγράμματος.
Στη συνάντηση συμμετείχαν όλοι οι Έλληνες εταίροι του έργου, καθώς και οι τρεις πόλεις μεταφοράς γνώσης (transfer partners):
- Ο Δήμος Ρουσελάρε στο Βέλγιο,
- Η18η Δημοτική Περιφέρεια Βουδαπέστης στην Ουγγαρία,
- Ο Δήμος Σόφιας στη Βουλγαρία.
Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στο Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων – ένα Πρότυπο Κέντρο Πράσινης Καινοτομίας και Ανθεκτικότητας που λειτουργεί υπό την Αναπτυξιακή Αθήνας Α.Ε.
Στόχος της ανταλλαγής ήταν οι 3 δήμοι (transfer cities) να αποκτήσουν μέσα, τεχνογνωσία και εργαλεία από την υλοποίηση του προγράμματος στον Δήμο Αθηναίων γύρω από θέματα λύσεων που βασίζονται στη φύση, ώστε να προωθήσουν ή να προσαρμόσουν ανάλογες πρακτικές στις δικές τους πόλεις. Ιδιαίτερη βαρύτητα στη συνάντηση προσέδωσε και η παρουσία των αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας για τις Πόλεις (European Urban Initiative – EUI): του Υπεύθυνου Διαχείρισης Έργου, κου Romain Turminel, της Εμπειρογνώμονος Μεταφοράς Τεχνογνωσίας, κας Sandra Marin και της Εμπειρογνώμονος Δράσεων Καινοτομίας, κας Ελένης Φελέκη.
Από την πλευρά του Δήμου Αθηναίων συμμετείχαν, μεταξύ άλλων, ο Εντεταλμένος Δημοτικός Σύμβουλος Κλιματικού Συμφώνου και Κοινωνικής Οικονομίας, κ. Νίκος Χρυσόγελος, η Δ/ντρια Στρατηγικού Σχεδιασμού, Ανθεκτικότητας, Καινοτομίας και Τεκμηρίωσης, κα Γραμματική Παπάζογλου, εκπρόσωποι των Τεχνικών Υπηρεσιών του Δήμου, καθώς και η Συντονιστική Ομάδα Έργου.
Στο πλαίσιο της συνάντησης τονίστηκε από όλους τους εταίρους πόσο σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο Δήμος της Αθήνας επελέγη για ευρωπαϊκή χρηματοδότηση (80%) για να υλοποιήσει το συγκεκριμένο έργο στην πόλη, μεταξύ μεγάλου αριθμού υποψηφίων, βάσει του ισχυρού φακέλου και της καλής τεκμηρίωσης.
Οι εκπρόσωποι των τριών πόλεων εκφράστηκαν με τα καλύτερα λόγια για την εμπειρία και την τεχνογνωσία που απέκτησαν μέσα από το διήμερο όσο και για το ίδιο το έργο. Θα ακολουθήσουν παρόμοιες συναντήσεις εργασίας στις τρεις πόλεις.
Ημέρα 1 (21/1): Καινοτόμες λύσεις – Κοινότητα – Δεδομένα
Η πρώτη ημέρα εστίασε στον «πυρήνα» του Cooling Havens: πώς οι λύσεις που βασίζονται στη φύση, οι παρεμβάσεις που προωθούνται για δροσισμό και αντιπλημμυρική προστασία συγκροτούν ένα ενιαίο μοντέλο που συνδυάζει παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο, ενεργοποίηση της κοινότητας μέσω συστηματικής διαβούλευσης και συμμετοχικού σχεδιασμού και τεκμηρίωση μέσω επιστημονικών, περιβαλλοντικών και ψηφιακών δεδομένων.
Μετά τους εναρκτήριους χαιρετισμούς και τις σύντομες παρουσιάσεις των εταίρων, ακολούθησε επισκόπηση των καινοτόμων λύσεων ανά σημείο παρέμβασης, με έμφαση στο τι μπορεί να αξιοποιηθεί με προσαρμογή του στα δεδομένα των τριών πόλεων, λαμβάνοντας υπόψη και τα διαφορετικά κλιματικά, περιβαλλοντικά, πολεοδομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά. Στο επίκεντρο βρέθηκε η αξιοποίηση του νερού στην πόλη ως εργαλείου δροσιάς και ανθεκτικότητας, με σωστή ενσωμάτωση στον σχεδιασμό του δημόσιου χώρου συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης ανακτημένου νερού και
βρόχινου νερού, όπου αυτό προβλέπεται, πάντα με ασφάλεια και σεβασμό προς το περιβάλλον.
Στο σκέλος που αφορούσε στην ενεργοποίηση της κοινότητας και τις δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης κι εκπαίδευσης, η παρουσίαση της Impact Hub Athens και η ανάλυση των μοντέλων συμμετοχικού σχεδιασμού που αξιοποιούνται στο έργο συνοδεύτηκαν από ουσιαστική συζήτηση και γόνιμες παρεμβάσεις από τους ευρωπαίους αξιωματούχους της EUI και τις συμμετέχουσες πόλεις: πώς προσεγγίζονται οι κοινότητες-στόχοι, ποια δομή λειτουργεί καλύτερα στις διαβουλεύσεις, τι μεθοδολογία ακολουθείται και πώς μπορεί να εφαρμοστεί σε άλλες κοινωνικές πραγματικότητες, πώς
διαμορφώνεται κοινό όραμα και σχέσεις γόνιμου διαλόγου κι εμπιστοσύνης που οδηγούν σε κοινό σχεδιασμό και “ιδιοκτησία” των έργων από τις τοπικές κοινότητες.
Στο ίδιο πλαίσιο έγινε αναφορά και στη δράση “Αφηγήσεις με θέμα το νερό”, που υλοποιείται υπό το συντονισμό του εταίρου ΔΙΠΥΛΟΝ και θέτει στο επίκεντρο την ενίσχυση της σύνδεσης των τεχνικών λύσεων με την καθημερινή βιωματική εμπειρία των πολιτών, αξιοποιώντας μνήμες από το παρελθόν και συνδέοντάς τες με σύγχρονες επιστημονικές και οικολογικές προσεγγίσεις
Η ημέρα ολοκληρώθηκε με τη θεματική των Δεδομένων και της Τεχνολογίας:
τον ρόλο των αισθητήρων (IoT) και της αξιοποίησης ανοικτών δεδομένων για συστηματική παρακολούθηση της απόδοσης των παρεμβάσεων. Τη σχετική παρουσίαση πραγματοποίησε το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αναδεικνύοντας τη σημασία της τεκμηρίωσης για την αξιολόγηση και τη συνεχή βελτίωση.
Ημέρα 2 (22/1): Μεταφορά τεχνογνωσίας στην πράξη – Marketplace, χρονοδιάγραμμα, αναστοχασμός και επιτόπιες επισκέψεις
Η δεύτερη ημέρα ήταν αφιερωμένη στις διαδικασίες και στον μηχανισμό μεταφοράς τεχνογνωσίας μεταξύ φορέων και πόλεων. Στο πρωινό σκέλος, οι τρεις πόλεις μεταφοράς γνώσης παρουσίασαν το προφίλ, τις προκλήσεις και τους στόχους μάθησης, επιβεβαιώνοντας έναν κοινό παρονομαστή: την ανάγκη για πιο ανθεκτικούς, πράσινους, φυσικούς αλλά και δροσερούς δημόσιους χώρους, όπου λύσεις βασισμένες στη φύση, συμμετοχή της κοινότητας και δεδομένα λειτουργούν συμπληρωματικά και συνεκτικά.
Κομβικό σημείο αποτέλεσαν οι συνεδρίες ανταλλαγής γνώσης. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν σε ομάδες και περιηγήθηκαν εκ περιτροπής σε τρεις θεματικούς σταθμούς:
(α) Λύσεις βασισμένες στη φύση,
(β) Ενεργοποίηση/συμμετοχή της κοινότητας,
(γ) Δεδομένα και αισθητήρες.
Οι ερωταποκρίσεις με τους καθ’ ύλην αρμόδιους εταίρους αποτυπώθηκαν πρακτικά σε σημειώσεις πάνω σε φύλλα εργασίας καταγράφοντας λύσεις, προτάσεις και ευκαιρίες εφαρμογής.
Στη συνέχεια, παρουσιάστηκε η διαδικασία και ακολούθησε διαδραστική άσκηση σχεδιασμού χρονοδιαγράμματος (timeline development). Με τη δημιουργική επιμέλεια της Impact Hub Athens και της Alchemia Nova, οι συμμετέχοντες έκαναν ασκήσεις καταγραφής των σημαντικών ομάδων και ανθρώπων που θα επηρεάσουν την πορεία των έργων τους, ώστε να αποτυπωθεί με σαφήνεια «ποιον εμπλέκουμε, πώς και πότε», καθώς και το κοινό στόχευσης του έργου.
Οι τελικές συνεδρίες έδωσαν σε κάθε Εταίρο τη δυνατότητα να διατυπώσει βασικά συμπεράσματα και μελλοντικές προτεραιότητες, επιβεβαιώνοντας το εποικοδομητικό κλίμα συνεργασίας και την κοινή κατεύθυνση.
Με τη λήξη των εργασιών στο Σεράφειο πραγματοποιήθηκαν επιτόπιες επισκέψεις σε δυο σημεία παρέμβασης. Εκεί, οι συμμετέχοντες είδαν στο πεδίο τις προτάσεις – παρεμβάσεις υπό την καθοδήγηση των αρμόδιων εταίρων: της ΕΥΔΑΠ και των αρχιτεκτονικών γραφείων Ecoscapes και Ensphere, συνδέοντας το μοντέλο των λύσεων που βασίζονται στη φύση με τις πραγματικές συνθήκες του δημόσιου χώρου.
Το διήμερο εργασίας ανέδειξε τη σημαντικότητα του έργου Cooling Havens για την Αθήνα και την Ευρώπη. Η εργαστηριακή μεθοδολογία, η ουσιαστική ανταλλαγή γνώσης και η σύνδεση παρουσιάσεων–εργαλείων–πεδίου δημιούργησαν μια στέρεη βάση για τη συνέχεια, με στόχο δημόσιους χώρους πιο δροσερούς, πιο ανθεκτικούς και πιο φιλικούς για όλους.